W dniu 9 listopada 2026 r. w Domu Technika NOT w Gdańsku odbyła się konferencja pt. „Wpływ gospodarki ściekowej na człowieka i środowisko”, zorganizowana przez Komitet Naukowo-Techniczny ds. Ochrony Zdrowia i Środowiska przy PR FSNT NOT w Gdańsku oraz Pomorską Radę FSNT NOT w Gdańsku.

Spotkanie w imieniu organizatorów otworzyła Przewodnicząca Komitetu, Pani Hanna Zych-Cisoń. W swoim wystąpieniu przybliżyła idee i założenia przyświecające działalności Komitetu Naukowo-Technicznego ds. Ochrony Zdrowia i Środowiska, podkreślając znaczenie podejmowania inicjatyw służących ochronie zdrowia człowieka i środowiska naturalnego, upowszechnianiu wiedzy oraz integracji środowisk naukowych i technicznych. Zwróciła również uwagę na szczególny wymiar spotkania - przypominając, że rok 2026 został ustanowiony Rokiem Stanisława Staszica – wybitnego przedstawiciela polskiego oświecenia, naukowca i działacza społecznego, którego dorobek i zaangażowanie w rozwój nauki oraz edukacji pozostają inspiracją również współcześnie.

Następnie głos zabrał Wicewojewoda Pomorski, Pan Emil Rojek, który podkreślił, jak istotne znaczenie dla społeczeństwa i środowiska ma właściwie prowadzona gospodarka ściekowa. Pomorze jest prekursorem w kwestiach związanych z oczyszczaniem i odprowadzaniem ścieków – około 70 procent, wszystkich obszarów wiejskich jest ujęte w systemie kanalizacji. Istotnym wyzwaniem jest natomiast turystyczny charakter naszego regionu i związany z tym sezonowy napływ ludności, a co za tym idzie wzrost ścieków.

W konferencji uczestniczyli przedstawiciele administracji samorządowej, instytucji naukowych, edukacyjnych oraz branżowych. Spotkanie stanowiło okazję do wymiany wiedzy i doświadczeń dotyczących współczesnych wyzwań związanych z gospodarką ściekową, jakością wód oraz wpływem zanieczyszczeń na zdrowie człowieka i stan środowiska naturalnego.

Pierwszy referat pt. „Epidemiologia oparta na ściekach: czy ścieki opowiadają historię naszego życia” wygłosiła prof. dr hab. inż. Aneta Łuczkiewicz, Prodziekan ds. Współpracy i Promocji Wydziału Inżynierii Lądowej i Środowiska Politechniki Gdańskiej.

Pani Profesor przedstawiła możliwości wykorzystania analizy ścieków do monitorowania stanu zdrowia i zachowań zdrowotnych całych społeczności. Szczególnie interesującym przykładem było wskazanie, że na podstawie badań ścieków można określać, jakie leki i substancje lecznicze są najczęściej przyjmowane przez mieszkańców danej populacji. Pozwala to uzyskać zbiorcze informacje o stosowaniu farmaceutyków w społeczeństwie, obserwować zmiany w tym zakresie oraz lepiej rozpoznawać określone tendencje zdrowotne. Ścieki stają się w ten sposób cennym źródłem informacji epidemiologicznych, wspierającym działania z zakresu zdrowia publicznego.

Referat pt. „One Health – holistyczna perspektywa zdrowia publicznego” przedstawiła dr hab. Ewelina Król, prof. UG, Dziekan Międzyuczelnianego Wydziału Biotechnologii UG i GUMed.

W swoim wystąpieniu prelegentka zwróciła uwagę na konieczność postrzegania zdrowia człowieka w ścisłym powiązaniu ze zdrowiem zwierząt i stanem środowiska naturalnego. Podkreśliła, że zagrożenia epidemiologiczne nie dotyczą wyłącznie ludzi, ale mogą mieć swoje źródło również w świecie zwierząt. Istotne jest zatem monitorowanie i ograniczanie występowania czynników chorobotwórczych u zwierząt, które mogą przenosić się na człowieka, m.in. za pośrednictwem żywności pochodzenia zwierzęcego. Przykład ten dobrze obrazuje znaczenie kompleksowego podejścia do ochrony zdrowia, zgodnego z koncepcją One Health – Jedno Zdrowie.

Kolejny referat pt. „Od wykrywania do eliminacji mikrozanieczyszczeń – perspektywa One Water – One Health” zaprezentowała dr hab. inż. Sylwia Fudala-Książek z Politechniki Gdańskiej.

Wystąpienie dotyczyło problematyki mikrozanieczyszczeń występujących w środowisku wodnym, w tym substancji farmaceutycznych, związków chemicznych i innych zanieczyszczeń pojawiających się w ściekach. Zwrócono uwagę na potrzebę rozwijania metod ich identyfikacji, monitorowania oraz skutecznego usuwania w procesach oczyszczania ścieków. Szczególnie istotne jest poszukiwanie rozwiązań umożliwiających nie tylko oddzielanie zanieczyszczeń od wody, ale również ich rzeczywisty rozkład i eliminację. Sam proces separacji nie rozwiązuje bowiem całkowicie problemu – usunięte ze ścieków substancje mogą nadal pozostawać w osadach lub innych strumieniach odpadowych, które wymagają dalszego przetwarzania i bezpiecznego zagospodarowania.

Po przerwie uczestnicy wysłuchali wystąpienia Pana Rafała Węglarka, Dyrektora ds. Ochrony Środowiska w WFOŚiGW w Gdańsku, pt. „Rola WFOŚiGW w Gdańsku w projektach środowiskowych na obszarze województwa pomorskiego”.

Przedstawiona tematyka obejmowała znaczenie instrumentów finansowych i wsparcia instytucjonalnego w realizacji przedsięwzięć służących ochronie środowiska. Szczególnie istotna jest rola funduszy w finansowaniu inwestycji związanych z gospodarką wodno-ściekową, poprawą jakości wód, rozwojem infrastruktury, ograniczaniem negatywnego oddziaływania działalności człowieka na środowisko a także edukacja ekologiczna.

Kolejne wystąpienie pt. „Nowopojawiające się zanieczyszczenia w środowisku i ekologiczne / toksykologiczne konsekwencje ich obecności” przedstawiła dr hab. inż. Anna Białk-Bielińska, prof. UG, Prodziekan Wydziału Chemii Uniwersytetu Gdańskiego.

Referat poświęcony był zagrożeniom wynikającym z obecności w środowisku substancji, które nie zawsze są objęte rutynowym monitoringiem i standardowymi metodami oczyszczania. Zwrócono uwagę na potencjalny wpływ takich związków na organizmy żywe, ekosystemy wodne oraz zdrowie człowieka. Zagadnienie to wskazuje na konieczność prowadzenia dalszych badań, rozwijania metod analitycznych oraz doskonalenia technologii oczyszczania ścieków, pozwalających skutecznie eliminować zanieczyszczenia i ograniczać ich przedostawanie się do środowiska.

Ostatni referat pt. „Wkład programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021–2027 w bezpieczny dostęp mieszkańców Pomorza do dobrej jakości wody” zaprezentował Pan Adam Mikołajczyk, Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego i Przestrzennego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego.

Wystąpienie dotyczyło możliwości wykorzystania środków europejskich do realizacji przedsięwzięć wspierających bezpieczeństwo wodne regionu. Podkreślono znaczenie inwestycji w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, poprawę jakości wód oraz zapewnienie mieszkańcom dostępu do bezpiecznej i dobrej jakości wody.

Konferencja stanowiła ważną platformę wymiany wiedzy i doświadczeń. Ważnym przesłaniem konferencji było podkreślenie, że ochrona wód i racjonalna gospodarka ściekowa wymagają współpracy nauki, administracji, samorządów oraz podmiotów odpowiedzialnych za infrastrukturę komunalną. Działania te powinny być realizowane w sposób kompleksowy, zgodnie z założeniami koncepcji One Health, łączącej zdrowie człowieka ze stanem środowiska naturalnego.